Η Ιερά Μητρόπολις Νέας Κρήνης και Καλαμαριάς ιδρύθηκε το 1974 και συγκεκριμένα με το Νομοθετικό Διάταγμα υπ’ αριθμόν 411, το οποίο δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης στις 16 Μαΐου 1974. Συγκεκριμένα στο 1ο Άρθρο, σημειώνεται χαρακτηριστικά ότι ιδρύεται: «Ιερά Μητρόπολις Νέας Κρήνης και Καλαμαριάς, έχουσα έδραν την Καλαμαριάν και περιλαμβάνουσα τον Δήμον Καλαμαριάς, τας Κοινότητας Αγίας Τριάδος, Επανομής, Αγγελοχωρίου, Νέων Επιβατών, Νέας Μηχανιώνας και τον οικισμόν Κερασέας της Κοινότητος Εμβόλου, του Νομού Θεσσαλονίκης». Ο υψηλός τίτλος που καθορίστηκε για τον επίσκοπο της νέας Μητρόπολης είναι «Μητροπολίτης Νέας Κρήνης και Καλαμαριάς, Υπέρτιμος και Έξαρχος Χαλκιδικής». Η πρώτη ονομασία στον τίτλο της νεοσυσταθείσας Ιεράς Μητροπόλεως, Νέα Κρήνη, διατηρήθηκε προς τιμή των προσφύγων που ήρθαν με τη Μικρασιατική Καταστροφή από την Κρήνη της Ερυθραίας (Τσεσμέ) της Μικράς Ασίας και εγκαταστάθηκαν στην Καλαμαριά.
Αμέσως μετά την ίδρυση της Μητρόπολης σε συνεδρίαση που πραγματοποίησε η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος στις 22 Μαΐου 1974, εξελέγη νέος επίσκοπος ο αρχιμανδρίτης της Ιεράς Μητροπόλεως Πειραιά Προκόπιος (κατά κόσμον Αντώνιος Γεωργαντόπουλος) και η χειροτονία του πραγματοποιήθηκε λίγες μέρες αργότερα, στις 26 Μαΐου. Με την εκλογή του ο μακαριστός Προκόπιος προχώρησε άμεσα στην εκ του μηδενός διοικητική οργάνωση της νέας Μητρόπολης και με τη συνεπικουρία του κλήρου και του λαού της Καλαμαριάς, ξεκίνησε ένα σημαντικό κατασκευαστικό έργο, το οποίο αφορούσε την ανακαίνιση και δημιουργία νέων ιερών Ναών, καθώς και τη δημιουργία άλλων βασικών για τη λειτουργία της Μητρόπολης κτισμάτων, όπως τα μητροπολιτικά γραφεία, το Επισκοπείο και το σημερινό Προκόπειο Πολυδύναμο Εκκλησιαστικό Κέντρο.